مطالبه مهریه و اعسار از پرداخت؛ مدارک، مراحل و اشتباهات رایج
راهنمای کاربردی مطالبه مهریه، دفاع در برابر دعوای مهریه، اعسار، تقسیط و مدارکی که پیش از اقدام باید آماده شود.
مهریه دین مالی زوج است، اما مسیر مطالبه یا دفاع در برابر آن فقط با دانستن عدد سکه تمام نمیشود؛ زمان مطالبه، وضعیت اموال، امکان توقیف، هزینه دادرسی و ادعای اعسار میتواند نتیجه پرونده را تغییر دهد.
خلاصه کاربردی
در عمل، پرونده مهریه معمولاً دو محور دارد: اصل استحقاق زوجه برای مطالبه و توان یا ناتوانی زوج در پرداخت یکجای محکومبه.
آرای منتخب سامانه ملی آرای قضایی نشان میدهد دادگاهها میان طرح همزمان اعسار با مطالبه مهریه، طرح اعسار پیش از مطالبه، و وجود اموال توقیفشده تفاوت جدی قائل میشوند. پس زمانبندی دادخواست و نحوه ارائه دلایل اهمیت مستقیم دارد.
مدارک اولیه
- اصل یا تصویر خوانا از سند ازدواج و صفحات مشخصات شناسنامه زوجین
- کارت ملی، ثبتنام ثنا و نشانی دقیق طرف مقابل
- مدارک مربوط به اموال، حسابها، خودرو، ملک یا حقوق و درآمد زوج در صورت مطالبه و توقیف
- رسیدهای پرداخت قبلی، توافقنامه، اقرارنامه یا هر سندی که بر پرداخت یا بذل بخشی از مهریه دلالت دارد
- در دعوای اعسار: فهرست دارایی، شهادت شهود مطلع، مدارک درآمد و هزینههای ضروری
مسیر اقدام
بررسی سند نکاح
نوع مهریه، عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن، تعداد سکه یا مبلغ و شروط ضمن عقد بررسی میشود.
انتخاب مسیر مطالبه
با توجه به وضعیت پرونده، مسیر اجرای ثبت، دادگاه خانواده، توقیف اموال یا مذاکره حقوقی انتخاب میشود.
تنظیم دادخواست یا دفاع
خواسته، دلایل، مستندات و در صورت لزوم درخواست تأمین یا توقیف اموال دقیق نوشته میشود.
رسیدگی به اعسار
اگر زوج توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد، دادخواست اعسار و تقسیط باید با مدارک و شهود قابل دفاع همراه باشد.
اجرای رأی
پس از قطعیت یا صدور اجراییه، موضوع پرداخت، تقسیط، توقیف اموال یا اعتراضهای احتمالی پیگیری میشود.
اشتباهات رایج
- تصور اینکه مهریه بالاتر از ۱۱۰ سکه اصولاً قابل مطالبه نیست؛ محدودیت اصلی مربوط به ضمانت اجرای حبس است، نه اصل دین.
- طرح اعسار بدون اینکه مطالبه مهریه یا محکومیت قبلی وجود داشته باشد؛ این موضوع در برخی آراء قابل استماع دانسته نشده است.
- اعلام نکردن اموال واقعی یا ارائه شهادت کلی و غیرمستند در دعوای اعسار.
- نادیده گرفتن هزینه دادرسی و امکان طرح اعسار از پرداخت هزینه دادرسی برای زوجه در موارد لازم.
پرسشهای پرتکرار
آیا مرد میتواند همزمان با مطالبه مهریه، اعسار بدهد؟
بله، در برخی آراء و با استناد به رأی وحدت رویه، طرح اعسار همزمان با مطالبه مهریه قابل رسیدگی دانسته شده است؛ اما طرح اعسار پیش از مطالبه یا محکومیت، وضعیت متفاوتی دارد.
اگر اموال زوج توقیف شده باشد، باز هم اعسار پذیرفته میشود؟
تا وقتی وضعیت اموال توقیفشده روشن نشده باشد، ادعای اعسار ممکن است با مانع جدی روبهرو شود؛ چون دادگاه ابتدا باید ببیند آیا امکان وصول از اموال موجود هست یا نه.
برای دفاع در پرونده مهریه چه چیزی مهمتر است؟
مستندات پرداخت، توافق، توان مالی واقعی، زمان طرح دعوا و شواهد مربوط به داراییها مهمترین بخشهای دفاع هستند.
منابع این مقاله
- رأی منتخب: ادعای اعسار زوج همزمان با مطالبه مهریه
- رأی منتخب: ارتباط دعوای اعسار و دعوای مطالبه مهریه
- رأی منتخب: درخواست اعسار با وجود اموال توقیفشده
- رأی منتخب: اعسار از هزینه دادرسی در مطالبه مهریه
- قوانین مرتبط: قانون مدنی، قانون حمایت خانواده و قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی