چطور معامله ملک را فسخ کنیم؟ شرایط فسخ مبایعه‌نامه، خیار غبن و تخلف از شرط

مبنای قانونی و رویه قضایی

• ماده ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی را در صورتی که مخالف صریح قانون نباشند نافذ می‌داند؛ بنابراین شرط فسخ در مبایعه‌نامه، اگر درست و روشن نوشته شده باشد، می‌تواند مبنای اقدام قرار گیرد.
• ماده ۲۱۹ قانون مدنی اصل لزوم قراردادها را بیان می‌کند؛ یعنی عقد صحیح لازم‌الاتباع است مگر با رضایت طرفین اقاله شود یا به علت قانونی فسخ گردد.
• ماده ۳۹۶ قانون مدنی خیارات را نام برده است؛ از جمله خیار شرط، تأخیر ثمن، رؤیت و تخلف وصف، غبن، عیب، تدلیس و تخلف شرط.
• در خیار شرط، طبق مواد ۳۹۹ تا ۴۰۱ قانون مدنی، اگر اختیار فسخ برای مدت معین شرط شود معتبر است؛ اما بی‌مدت گذاشتن خیار شرط می‌تواند هم شرط و هم بیع را با خطر بطلان روبه‌رو کند.
• در خیار غبن، طبق مواد ۴۱۶ تا ۴۲۰ قانون مدنی، کسی که در معامله دچار غبن فاحش شده پس از آگاهی از غبن باید فوراً اقدام کند؛ علم قبلی به قیمت عادله می‌تواند حق فسخ را از بین ببرد.
• در خیار تدلیس، ماده ۴۳۸ قانون مدنی تدلیس را عملیات فریب‌دهنده می‌داند و طبق ماده ۴۳۹، طرف فریب‌خورده در موارد مقرر حق فسخ دارد.
• رویه قضایی در پرونده‌های فسخ مبایعه‌نامه نشان می‌دهد دادگاه‌ها به متن دقیق شرط، زمان اعمال فسخ، ارسال اظهارنامه، پرداخت یا عدم پرداخت ثمن، و رفتار طرفین بعد از تخلف توجه جدی می‌کنند.